Siyanogenik bitki zehirlenmesi

Özet

Ezilmiş, çiğnenmiş, solmuş veya stres görmüş siyanogenik bitkiler serbest siyanür oluşturarak özellikle ruminantlarda dakikalar içinde histotoksik hipoksiye yol açabilir.

Mekanizma

Bitki dokusu bozulduğunda glikozitlerden açığa çıkan siyanür mitokondriyal sitokrom-c oksidazı inhibe eder ve hücresel oksijen kullanımını durdurur.

Endikasyon / yaklaşım

• Hayvanları kaynaktan düşük stresle uzaklaştırma ve personel için uygun koruyucu ekipman
• Klinik şüphede laboratuvar sonucunu beklemeden ABC ve oksijen desteği
• Veteriner hekim tarafından sodyum nitrit-sodyum tiyosülfat veya hidroksokobalamin protokolünün değerlendirilmesi
• Rumen içeriği, bitki/yem ve uygun biyolojik numunelerin hızla ve güvenli biçimde alınması
• Mera/yem bitkisinde don, kuraklık, biçme ve solma riskinin sürü düzeyinde yönetimi

Kritik uyarılar

• Klinik başlangıç çok hızlıdır; tedavi fırsatı kısa olabilir.
• Rumen içeriği ve ezilmiş bitki materyali siyanür gazı açığa çıkararak personeli tehlikeye atabilir.

Kontrendikasyonlar

• KKD olmadan rumen içeriği veya şüpheli bitkiyle işlem yapmak

Etkileşimler

• Nitrit antidotları methemoglobin oluşturur; nitrat/nitrit zehirlenmesi ayırıcı tanıda kritik önemdedir.

İstenmeyen etkiler

• Ani taşipne/dispne ve taşikardi
• Hiperemik/parlak kırmızı mukozalar
• Fasikülasyon, nöbet, kollaps ve hızlı ölüm

Klinik örüntü

Fulminan histotoksik hipoksi: ani heyecan ve taşipne, parlak kırmızı mukoza/kan, kas fasikülasyonu, dispne, nöbet ve kollaps.

Antidotal yaklaşım

Sodyum nitrit ardından sodyum tiyosülfat klasik antidotal yaklaşımdır; hidroksokobalamin ve oksijen de değerlendirilir. Tanı belirsizliğinde toksikolog görüşü önemlidir.

Yapılmaması gerekenler

• Tedaviyi laboratuvar sonucuna kadar geciktirmek
• Kan rengini tek başına kesin tanı saymak
• Şüpheli rumen içeriğini korumasız koklamak veya açmak

Arınma / kalıntı

Etkilenen gıda hayvanları ve bunlardan elde edilen ürünler, toksin/ilaç kalıntısı ve gıda güvenliği değerlendirmesi tamamlanıncaya kadar gıda zincirine sokulmamalıdır.

Doz / protokol notu

Bu eğitim özeti reçete değildir. Dekontaminasyon, antidot ve destek tedavisi; bitkinin kesin tanısı, yenilen kısım/miktar, tür, süre ve klinik-laboratuvar bulgularına göre veteriner hekim tarafından seçilmelidir.