Sikas (sago palmiyesi) zehirlenmesi

Özet

Sikasların özellikle tohumları, köpeklerde ağır gastrointestinal hasar, nörolojik belirtiler, hepatik nekroz ve koagülopati oluşturabilir.

Mekanizma

Cycasin bağırsakta metilazoksimetanole dönüşerek hepatotoksisite oluşturur; BMAA ise nörotoksik etkiye katkıda bulunur.

Endikasyon / yaklaşım

• Nörolojik olarak uygun erken olguda agresif veteriner kontrollü dekontaminasyon
• Başlangıç biyokimya/hemogram/koagülasyon ve en az 72 saat seri karaciğer enzimi, glukoz ve pıhtılaşma izlemi
• IV sıvı, antiemetik ve gastroprotektif destek
• Hepatik hasarda N-asetilsistein ve S-adenozilmetiyonin gibi hepatoprotektif yaklaşımın değerlendirilmesi
• Hipoglisemi, koagülopati, tremor ve nöbetlerin hedefe yönelik yönetimi

Kritik uyarılar

• Tohum en toksik kısımdır ancak bitkinin tamamı toksik kabul edilir.
• İlk Gİ belirtiler birkaç saat içinde başlarken karaciğer yetmezliği 48–72 saatte ilerleyebilir.

Kontrendikasyonlar

• Nöbet, bilinç bozukluğu veya aspirasyon riski olan hastada oral dekontaminasyon

Etkileşimler

• Hepatotoksik ilaçlar ve koagülasyonu bozan ajanlar klinik riski artırabilir.

İstenmeyen etkiler

• Kanlı olabilen kusma/diyare ve karın ağrısı
• İkter, hipoglisemi ve koagülopati
• Ataksi, tremor, nöbet ve hepatik yetmezlik

Klinik örüntü

Gİ-hepatik toksidrom: erken şiddetli kusma/diyare, ardından ikter, hipoglisemi, kanama eğilimi ve akut karaciğer yetmezliği; nörolojik bulgular eşlik edebilir.

Antidotal yaklaşım

Özgül antidot yoktur. Erken dekontaminasyon, yoğun hastane izlemi, hepatoprotektif tedavi ve gelişen hipoglisemi/koagülopati/nöbetlerin desteklenmesi esastır.

Yapılmaması gerekenler

• Yalnızca tohumun toksik olduğunu varsaymak
• İlk kusma düzeldiğinde hepatik riski dışlamak
• 72 saatlik laboratuvar izlemini atlamak

Arınma / kalıntı

Evcil hayvanlarda klinik karar seri hepatik ve koagülasyon izlemiyle yürütülür.

Doz / protokol notu

Bu eğitim özeti reçete değildir. Dekontaminasyon, antidot ve destek tedavisi; bitkinin kesin tanısı, yenilen kısım/miktar, tür, süre ve klinik-laboratuvar bulgularına göre veteriner hekim tarafından seçilmelidir.